Beiaard Cuneratoren

In de imposante Cuneratoren bevindt zich een carillon ook wel een beiaard genoemd. Een beiaard is een belangrijke sfeermaker in iedere middeleeuwse stadskern. De beiaard in de Cuneratoren bestaat uit 47 kleinere en grotere klokken en kan automatisch bespeeld worden, maar een handmatige bespeling door een beiaardier is een cultureel erfgoed.

Historie Rhenense beiaard
In 1492 werd begonnen met de bouw van de Cuneratoren. De gelden werden bijeengebracht door de duizenden bedevaartgangers die Rhenen bezochten. De oudste luidklokken werden in ongeveer 1520 gegoten. In 1555 leverde de Utrechtse gieter Jan Tolhuis de eerste beiaardklokken. Later volgen er nog enkele uitbreidingen.

Bij de torenbrand van 1897 ging vrijwel alles verloren. In 1933 wordt een nieuwe beiaard aangeschaft van 26 klokken bij de firma Van Bergen in Heiligerlee. In 1943 verdwijnt deze beiaard in de smeltkroes van de Duitse bezetter. In 1958 hebben de burgerij en het stadsbestuur voldoende gelden bijeengebracht om een beiaard van 44 klokken bij Van Bergen te laten gieten. In 1555 leverde de Utrechtse gieter Jan Tolhuis de Paulusklok.  Met de 2 Eijsboutsklokken uit 1953 telt de Cuneratoren nu 47 klokken.

Automatisch spel
De beiaard is nog dagelijks te horen: één minuut vóór het hele en het halve uur. Dit wijsje komt tot stand door middel van een computer die de Electro hamers aan de buitenzijde van de klokken aanstuurt: een soort speeldoos met klokken. De klank is vrij monotoon.

Het handspel
Het handspel maakt gebruik van een geheel andere techniek. De handbespeling gebeurt vanuit een cabine, waarin een soort toetsenbord staat, het zgn. stokkenklavier. De stokken zijn d.m.v. ijzerdraden verbonden met de klepels in de klokken. Hierdoor kan de beiaardier hard en zacht spelen, nuances aanbrengen e.d. Kortom: er komt levende en afwisselende muziek uit de toren.

De beiaardier
Klaas R.R. de Haan, studeerde orgel en kerkmuziek aan de conservatoria van Leeuwarden en Utrecht. In 1997 behaalde hij het diploma UM aan de Ned. Beiaardschool te Amersfoort, waar hij studeerde bij Arie Abbenes en Bernard Winsemius. In datzelfde jaar won hij de 1ste prijs van het Internationaal Beiaardconcours te Groningen.

De klokkengieter
Rhenense beiaard is het enige complete klokkenspel in Nederland dat nog met de oorspronkelijke klokken is uitgerust.

De beiaard van de Cuneratoren in beeld en geluid.

Bezoek aan de beiaardier.
Er zijn ook torenbeklimmingen waarbij een bezoek wordt gebracht aan de beiaardier als deze aan het spelen is. Kijk in de agenda voor de data.

Stichting Cuneragilde Rhenen heeft in 2017 de zorg en activiteiten voor de beiaard overgenomen van de Stichting Beiaard Cuneratoren (SBC). 2017 was een overgangsjaar waarin de SBC financieel aan het afbouwen was en het Cuneragilde de bespelingen en het beleid bepaalde. Eind 2017 is SBC geliquideerd.
Het jaar 2018 was het eerste volledige jaar dat de handmatige bespeling van de beiaard door het Cuneragilde is geregeld. Het bestuur van de Stichting Cuneragilde Rhenen dankt allen die hebben bijgedragen aan het speeljaar 2019.

Beleidsvoornemen 2020 is doorgaan met de beiaard onder de aandacht van bevolking en toeristen te brengen en het aantal bespelingen te handhaven. Dat is minimaal een wekelijkse bespeling en op de tweede en vierde zaterdag

Het jaarverslag 2019 beiaard Cuneratoren is hier te downloaden