Beiaard Cuneratoren

In de imposante Cuneratoren bevindt zich een carillon ook wel een beiaard genoemd. Een beiaard is een belangrijke sfeermaker in iedere middeleeuwse stadskern. De beiaard in de Cuneratoren bestaat uit 47 kleinere en grotere klokken en kan automatisch bespeeld worden, maar een handmatige bespeling door een beiaardier is een cultureel erfgoed.

Historie Rhenense beiaard
In 1492 werd begonnen met de bouw van de Cuneratoren. De gelden werden bijeengebracht door de duizenden bedevaartgangers die Rhenen bezochten. De oudste luidklokken werden in ongeveer 1520 gegoten. In 1555 leverde de Utrechtse gieter Jan Tolhuis de eerste beiaardklokken. Later volgen er nog enkele uitbreidingen.

Bij de torenbrand van 1897 ging vrijwel alles verloren. In 1933 wordt een nieuwe beiaard aangeschaft van 26 klokken bij de firma Van Bergen in Heiligerlee. In 1943 verdwijnt deze beiaard in de smeltkroes van de Duitse bezetter. In 1958 hebben de burgerij en het stadsbestuur voldoende gelden bijeengebracht om een beiaard van 44 klokken bij Van Bergen te laten gieten. Met de Paulusklok uit 1555 en 2 Eijsboutsklokken uit 1953 telt de Cuneratoren nu 47 klokken.

Automatisch spel
De beiaard is nog dagelijks te horen: één minuut vóór het hele en het halve uur. Dit wijsje komt tot stand door middel van een computer die de Electro hamers aan de buitenzijde van de klokken aanstuurt: een soort speeldoos met klokken. De klank is vrij monotoon.

Het handspel
Het handspel maakt gebruik van een geheel andere techniek. De handbespeling gebeurt vanuit een cabine, waarin een soort toetsenbord staat, het zgn. stokkenklavier. De stokken zijn d.m.v. ijzerdraden verbonden met de klepels in de klokken. Hierdoor kan de beiaardier hard en zacht spelen, nuances aanbrengen e.d. Kortom: er komt levende en afwisselende muziek uit de toren.

De beiaardier
Klaas R.R. de Haan, studeerde orgel en kerkmuziek aan de conservatoria van Leeuwarden en Utrecht. In 1997 behaalde hij het diploma UM aan de Ned. Beiaardschool te Amersfoort, waar hij studeerde bij Arie Abbenes en Bernard Winsemius. In datzelfde jaar won hij de 1ste prijs van het Internationaal Beiaardconcours te Groningen.

De klokkengieter
Rhenense beiaard is het enige complete klokkenspel in Nederland dat nog met de oorspronkelijke klokken is uitgerust. Te zijner tijd zullen de klokken een restauratie moeten ondergaan om de beiaard optimaal te laten klinken.

De beiaard van de Cuneratoren in beeld en geluid.

Bezoek aan de beiaardier.
Er zijn ook torenbeklimmingen waarbij een bezoek wordt gebracht aan de beiaardier als deze aan het spelen is. Kijk in de agenda voor de data.

 

Stichting Cuneragilde Rhenen heeft in 2017 de zorg en activiteiten voor de beiaard overgenomen van de Stichting Beiaard Cuneratoren. Over dit jaar waarin veel gebeurd is rondom de organisatie van de beiaard en de beiaardier van onze toren is een jaarverslag gemaakt dat u hieronder kunt downloaden.
Enkele belangrijke punten hieruit zijn:
De beiaard heeft in 2017 vaker gespeeld dan in voorgaande jaren. Beleidsvoornemen 2018 is doorgaan met de beiaard onder de
aandacht van bevolking en toeristen te brengen en het aantal bespelingen te handhaven.
De toren is na een restauratie weer volledig zichtbaar en te bezoeken. De speeltafel voor handmatige bespeling van de beiaard is aangepast nadat de speelcabine ten gevolge van restauratie opgetild bleek. Door een aanzienlijke subsidie van de gemeente heeft het jaar 2017 een financieel beperkt positief resultaat.
Het bestuur van de Stichting Cuneragilde Rhenen dankt allen die hebben bijgedragen.

Het jaarverslag 2017 beiaard Cuneratoren is hier te downloaden